- تعداد نمایش : 60
- تعداد دانلود : 79
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2056
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8298
سال : 19
شماره : 7
شماره پی در پی : 125
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 7،
،
شماره پی در پی 125
بررسی و تحلیل سبکی نسخۀخطی دیوان ایزدی کازرونی
صفحه
(163
- 191)
مهدی سروش‌نسیب ، سید مجتبی حسینی (نویسنده مسئول)، مریم پرهیزکاری
تاریخ دریافت مقاله
: فروردین 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: تیر 1405
چکیده
زمینه و هدف: جریان بازگشت ادبی در عصر قاجار، بستری برای بازآفرینی سنتهای شعر کلاسیک فارسی فراهم آورد؛ با این حال، بسیاری از سخنورانِ این دوره همچنان در غبار گمنامی باقی مانده اند. میرزا محمدخان ایزدی کازرونی ملقب به فصیح‌الملک (۱۲۵۵-۱۳۲۲ هـ.ق)، از جملۀ این غزلسرایان چیره دست اما ناشناخته است. پژوهش حاضر به معرفی این نویسنده و بررسی و تحلیل ساختارمند دیوان او در سه سطح زبانی، ادبی و فکری میپردازد تا جایگاه ادبی وی را در اواخر سدۀ سیزدهم و اوایل سدۀ چهاردهم هجری روشن سازد.
روش تحقیق: این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر پایۀ مطالعات کتابخانه ای انجام شده است.
یافته ها: در سطح زبانی، کاربردِ بحرهایی هزج و رمل در کنار کاربرد ردیفها و قافیه های اسمی و فعلی، انسجام موسیقایی بالایی به کلام وی بخشیده است. در سطح ادبی، شاعر با بازگشت به سنتهای ادبی سبک عراقی، شبکه ای پویا از صور خیال و آرایه های بدیعی خلق کرده است. در سطح فکری نیز، بسامد بالای مفاهیمی چون عشق و ملامت زهدِ ریایی و جدال عقل و عشق، وی را شاعری درویش‌مسلک و غزلسرایی اصیل معرفی میکند.
نتیجه گیری: تحلیل سبکی دیوان ایزدی کازرونی نشان میدهد که وی با وجود زندگی در عصر قاجار، پیوند استواری با سنت ادبی کلاسیک به ویژه سبک عراقی داشته است. او توانسته است با تلفیق زبان فصیح سنتی با زبانِ گویشی خطۀ فارس و همچنین استفاده از اصطلاحات عرفانی و نجومی، تشخص سبکی ویژه ای به اشعار خود ببخشد.
کلمات کلیدی
نسخۀخطی
, ایزدی کازرونی
, سبک‌شناسی
, سطح زبانی
, سطح ادبی
, سطح فکری.
- ارژنگ ، غلامرضا (1384). زبان و ادب فارسی ، تهران: نشر قطره.
- ایزدی کازرونی، محمد خان (1308). دیوان اشعار، بمبئی: چاپخانه دت پرسادپریس.
- تجربه کار، نصرت (1350). سبک شعر در عصر قاجاریه، تهران: توس.
- چهرزادی، فاطمه (1403). سبک شناسی نسخه خطی میرزا باقر حسینی نطنزی، نشریه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی(بهار ادب).
- حق شناس، علی محمد (1370). مقالات ادبی-زبان شناختی، تهران: نیلوفر.
- درایتی، مصطفی(1391).فهرستگان نسخه های خطی ایران(فنخا)، جلد پانزدهم، تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی.
- رازی، شمس قیس (1360). المعجم فی معاییر اشعار العجم (مدرس رضوی، مصحح؛ چاپ سوم). کتابفروشی زوار.
- رکن زاده آدمیت، محمد حسین (1337). دانشمندان و سخن سرایان فارس، تهران: اسلامیه.
- زرین کوب عبدالحسین (1363). سیری در شعر فارسی تهران : نوین.
- سادات ناصری، سید حسن(1364). قافیه و صنایع معنوی، تهران: شرکت چاپ و نشر ایران.
- شعاع شیرازی، محمد حسین(1380). تذکره شعاعیه، شیراز: بنیاد فارس شناسی.
- شفیعی کدکنی، محمدرضا (1370). موسیقی شعر، تهران: آگاه.
- ------------------- (1387). صور خیال در شعر فارسی، تهران:آگاه.
- ------------------- (1374). انواع ادبی و شعر فارسی، تهران:آگاه.
- شمیسا، سیروس(1368). نگاهی تازه به بدیع، تهران: فردوسی.
- -----------(1375 ). سبک شناسی نثر، تهران: میترا.
- شیخ مفید، داور(1371). تذکره مرآت الفصاحه، تصحیح محمود طاووسی، شیراز:نوید.
- طالبیان، یحیی(1387). صورخیال در شعر شاعران سبک خراسانی. تهران: موسسه فرهنگی انتشاراتی عماد کرمانی.
- عبادیان، محمود(1372). درآمدی بر سبک شناسی ادبیات. چاپ دوم، تهران: موسسۀ انتشارات آوای نور.
- علوی مقدم، محمد، و اشرف زاده، رضا (1386). معانی و بیان (چاپ هفتم). انتشارات سمت.
- فتوحی، محمود(1391). سبک شناسی: نظریه ها. رویکردها و روش ها. چاپ دوم، تهران: سخن.
- -----------(1393). بلاغت تصویر، تهران: سخن.
- فیاض منش، پرند.(1384). نگاهی دیگر به موسیقی شعر و پیوند آن با موضوع، تخیل و احساسات شاعرانه، فصلنامه پژوهش و زبان ادب فارسی.ش 4.
- مظفری زاده، علیرضا(1395). تاریخ خاندان آل مذکور، بوشهر: بنیاد ایران شناسی.
- مهرورز، زکریا (1380). «سبک شناسی نثر داستانی معاصر»، آموزش زبان و ادب فارسی شماره 60، صص 59-54.
- همایی، جلال الدین (1373). فنون بلاغت وصناعات ادبی، تهران، موسسه نشر هما
- ناتل‌خانلری، پرویز (1334). «وزن نو»، نشریه سخن، شماره ،11 صص956-951،
- شیرازی، فریدون (1384). واج‌آرایی و واج‌زدایی در شعر نو، نشریه ادبیات فارسی (دانشگاه آزاد خوی)، شماره 4، صص: 52-43.